راه ديگر از زامين به سمت راست منحرف مىگرديد ، به ايالت فرغانه و سيحون عليا مىرفت و پس از عبور از كرسى آن ناحيه ، به اوزكَنْد در مرز صحراى چين منتهى مىگرديد . اسلام به تدريج از طريق مبلغان و فقيهان از همين راه به سوى شرق پيش رفت . در دورهء اسلامى ، شهر بلخ تقريباً نقطهء پايانى جادهء بزرگ چين به سمت غرب و همچنين آخرين نقطهء تسلط اسلام بر اين بخش از جهان بود . « 1 » در سدهء اخير بار ديگر تلاش گسترده‌اى صورت گرفته تا جادهء ابريشم اهميت پيشين خود را با ابعادى گسترده‌تر بازيابد . نخستين اقدامات براى تجديد حيات اين جاده از سوى دولتهاى چين و اتحاد جماهير شوروى سابق ، با انگيزه‌هاى جهانگردى و نظامى صورت پذيرفت و در دههء آخر سدهء چهاردهم / بيستم ، به دليل دگرگونيها و رخدادهاى دوران‌ساز جهان ، ضرورت احياى جادهء ابريشم در دستور كار سازمانهاى جهانى قرار گرفت . تاكنون چندين اجلاسيه از سوى سازمان جهانى جهانگردى « 2 » براى ارتقاى جايگاه اين جادهء باستانى تشكيل شده است كه نويد بخش توجه جهانى به اين مسأله مىباشد . « 3 » فعاليت : با استفاده از نقشهء جادهء ابريشم ، بخشهاى اسلامى اين جاده را با تقسيمات كنونى جهان ، بر روى آن مشخص كنيد . 4 . كانونهاى عمدهء بازرگانى در حالى كه فعاليتهاى بازرگانى كم و بيش در همهء شهرها در جريان است ، برخى از شهرها به دليل دارا بودن موقعيتهاى ويژه ، نقشى كليدى و تعيين كننده دارند . در قلمرو اسلامى نيز برخى شهرها بودند كه با توليد و تبادل كالا به كار تجارت رونق مىبخشيدند . 1 . بغداد : اين شهر كه اينك پايتخت كشور عراق است ، در عصر تمدن اسلامى به وسيلهء خلفاى بنى عباس براى پايتختى ساخته شد و به روزگار آنان شكوه و رونقى بسزا داشت . وضع جغرافياى

--> ( 1 ) . همان ( 2 ) 1 . ( 3 ) . همان مأخذ